Lịch sử hình thành và phát triển của gốm sứ Việt Nam (Phần 1)

Hôm nay Kit sẽ kể cho các bạn nghe câu chuyện vô cùng thú vị và li kì về gốm sứ Việt Nam cũng con đường phát triển đầy kì diệu của sản phẩm mang tính sáng tạo rất cao này. Từ lúc bắt đầu tìm hiểu, Kit đã vô cùng ngạc nhiên khi nhận ra những chiếc đĩa, bát, cốc mà chúng ta sử dụng hàng ngày hóa ra lại có lịch sử vô cùng hoành tráng như vậy.

Đồ gốm Việt Nam dã có khoảng thời gian hình thành và phát triển từ rất lâu rồi. Bắt đầu từ thời kì đồ đá, gốm chủ yếu được sản xuất bởi phụ nữ từ A đến Z. Chính các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng hầu hết những mẫu đồ gốm nguyên thủy tìm được đều có dấu tay của phụ nữ và thời đó, họ đã biết khắc những hoa văn đơn giản như đường vạch chéo, song song, vân lượn sóng và hình răng lược lên để trang trí. Những ngày đầu của đồ gốm chủ yếu được nặn bằng tay và những người phụ nữ vừa khéo tay vừa sáng tạo đó đã sử dụng bàn dập và que nhọn để khắc hoa văn lên khi gốm còn ướt.

Đồ gốm Việt Nam có lịch sử phát triển vô cùng lâu đời (Ảnh: Internet)

Chất liệu để tạo ra một sản phẩm bằng gốm thời kì xa xưa đó không hoàn hảo như bây giờ: thô và có lẫn rất nhiều tạp chất như cát hoặc bã dộng vật. Tùy vào từng quốc gia và nền văn hóa mà diện mạo của đồ dùng được làm bằng gốm sẽ khác nhau. Ví dụ trong khi Việt Nam ưa chuộng những họa tiết đơn giản, gãy gọn thì Trung Quốc lại thích sự tinh xảo, rồng bay phượng múa mà sau này đồ gốm Việt Nam cũng bị ảnh hưởng ít nhiều trong thẩm mỹ. Cũng vì thời kì đồ đá chưa có khái niệm đồ dùng được làm ra để trang trí nên gốm thời kì này chủ yếu được sử dụng để đun, nấu, ăn uống mà thôi.

Sang đến thời kì đồ đồng, cũng là lúc nền văn minh nhân loại tiến thêm một bước vô cùng quan trọng. Việt Nam mình thì bước vào thời kì này khoảng 4000 năm trước. Đi cùng với sự phát triển của văn hóa và nhận thức là sự hoàn thiện vượt bậc của đồ gốm (cả trong ứng dụng thực tiễn lẫn trong trang trí, trang sức). Bàn xoay được sử dụng nhiều hơn. Các sản phẩm đồ gốm được tạo ra ngày một phong phú hơn về mặt hình dạng, hoa văn lẫn công dụng. Bên cạnh những vật dụng đã được sản xuất để sử dụng trong cuộc sống hàng ngày từ trước như nồi, bát,…, các nhà khoa học còn tìm thấy vô số bình hoa, chậu, chén, mâm,… cùng rất nhiều vòng tay, khuyên tai, chuỗi hạt bằng gốm. Có thể nói sự phát triển của đồ gốm sứ thời kì đồ đồng đã giúp cuộc sống vật chất và tinh thần của người Việt cổ trở nên phong phú hơn rất nhiều.

Sang thời kì đồ sắt, khả năng trang trí hoa văn và con mắt thẩm mỹ của những người làm gốm đã phát triển một cách rực rỡ. Bằng chứng là những sản phẩm gốm nung với những đường nét hoa văn trang trí sáng tạo, độc đáo vẫn còn đến ngày nay đã làm các nhà khoa học phải thán phục vì quá ngạc nhiên trước sự khéo léo của những con người thời ấy. Và thời kì tiêu biểu cho giai đoạn phát triển vượt bậc của đồ gốm thời kì đồ sắt chính là thời đại của các vua Hùng.

Gốm Việt Nam những ngày đầu đã có thành quả xuất sắc như thế này rồi! (Ảnh: Internet)

À, Kit sẽ nói thêm một chút về phương pháp nung gốm của thời kì này. Tuy các chuyên gia vẫn chưa tìm thấy bất kì dấu hiệu nào cho thấy người Việt thời đồ đồng sử dụng lò nung với quy mô lớn, nhưng chất lượng của các sản phẩm gốm đã được cải thiện một cách rõ rệt. Bên cạnh đó, sản phẩm của thời kì này còn có vẻ bề ngoài rất chau chuốt nên nhiều người cho rằng, các nghệ nhân làm gốm ngày xưa đã biết cách tự tạo ra lò đắp để nung gốm và phủ một lớp nước đất vàng, đỏ để tạo màu cho sản phẩm, đảm bảo về mặt thẩm mỹ.

Không giống như thuở sơ khai đồ đá, đến triều đại vua Hùng, nam giới đã bắt đầu thể hiện sự quan trọng của mình trong hầu hết các khâu sản xuất. Và chính vì nhận thấy sự phát triển mạnh mẽ cũng như tiềm năng của nghề gốm, một số làng nghề đã bắt đầu hình thành và những người làm gốm giỏi bắt đầu có vị trí trong xã hội do những người trong triều, đặc biệt là vua chúa, hoàng hậu và các vị quan lớn ngày càng yêu thích việc sưu tầm đồ gốm trang trí bên cạnh những vật dụng cần thiết dùng hàng ngày.

(Còn tiếp)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.